شفاخانه جلدی آروین · رهنمای صحت جلد و مو
در این مطلب می‌خوانید
- علت پیدا شدن زَخ جلدی چیست؟
- آیا زَخ جلدی ساری است؟
- زَخ جلدی بیشتر در کدام نواحی پیدا می‌شود؟
- انواع زَخ جلدی
- نشانه‌های زَخ جلدی چیست؟
- چه کسانی بیشتر در معرض زَخ جلدی قرار دارند؟
- آیا هر برجستگی جلدی، زَخ است؟
- تداوی زَخ جلدی چگونه انجام می‌شود؟
- آیا می‌شود زَخ را در خانه تداوی کرد؟
- چگونه از انتقال زَخ جلدی جلوگیری کنیم؟
- چه وقت باید برای زَخ جلدی به داکتر مراجعه کرد؟
- جمع‌بندی
- پرسش‌های متداول
زَخ جلدی یک برآمدگی غیرسرطانی و خوش‌خیم جلد است که در اثر بعضی نوع‌های ویروس HPV به‌وجود می‌آید. این ویروس لایه سطحی جلد را مصاب می‌سازد و باعث رشد غیرطبیعی حجرات جلدی می‌شود. زَخ می‌تواند ماه‌ها یا حتی سال‌ها باقی بماند و در بعضی اشخاص، بدون تداوی هم از بین برود؛ اما در بعضی واقعات دوام می‌کند، زیاد می‌شود یا به نواحی دیگر جلد انتقال پیدا می‌کند.
علت پیدا شدن زَخ جلدی چیست؟
علت اصلی زَخ جلدی، مصاب شدن جلد به ویروس human papillomavirus یا HPV است. وقتی در سطح جلد خراش، زخم کوچک یا ترک‌های ریز موجود باشد، ویروس راحت‌تر داخل جلد می‌شود. تماس مستقیم با زَخ یک شخص دیگر یا تماس با اشیای آلوده مانند حوله، کف حمام عمومی، اتاق تبدیلی، یا کنار حوض می‌تواند زمینه انتقال را فراهم کند. همچنان اگر جلد خشک و ترک‌خورده باشد، امکان داخل شدن ویروس بیشتر می‌شود.
آیا زَخ جلدی ساری است؟
بله، زَخ جلدی قابل انتقال است. اگر کسی زَخ داشته باشد، می‌تواند ویروس را به اشخاص دیگر یا به نقاط دیگر جلد خود انتقال بدهد. به همین دلیل، گاهی در اطراف یک زَخ، زَخ‌های تازه هم پیدا می‌شود. تماس مستقیم با زَخ، استفاده مشترک از بعضی وسایل شخصی، و راه رفتن با پای برهنه در بعضی محل‌های عمومی می‌تواند در انتقال نقش داشته باشد.
زَخ جلدی بیشتر در کدام نواحی پیدا می‌شود؟
زَخ می‌تواند تقریباً در هر جای جلد پیدا شود، اما بیشتر در دست‌ها، اطراف ناخن، پاها، کف پا، آرنج، زانو، روی و نواحیی که اصلاح می‌شود دیده می‌شود. زَخ کف پا معمولاً به‌نام plantar wart هم شناخته می‌شود و می‌تواند هنگام ایستادن یا راه رفتن، درد ایجاد کند.
انواع زَخ جلدی
زَخ جلدی تنها یک نوع ندارد. از نگاه داکتران جلدی، چند نوع رایج آن شامل این‌ها است:
۱) زَخ معمولی
بیشتر در دست‌ها، انگشت‌ها یا اطراف ناخن پیدا می‌شود و سطح آن زبر و برجسته است.
۲) زَخ کف پا
در کف پا و انگشت‌های پا دیده می‌شود و چون زیر فشار وزن بدن قرار می‌گیرد، می‌تواند دردناک باشد.
۳) زَخ صاف
این نوع معمولاً کوچک‌تر و هموارتر است و گاهی به تعداد زیاد روی روی، دست‌ها یا پاها دیده می‌شود.
۴) زَخ اطراف ناخن
در اطراف ناخن دست یا پا پیدا می‌شود و گاهی باعث درد، بدشکلی ناخن یا مزاحمت هنگام رشد ناخن می‌گردد.
نشانه‌های زَخ جلدی چیست؟
زَخ جلدی معمولاً به شکل یک برآمدگی کوچک، زبر، یا سفت دیده می‌شود. بعضی زَخ‌ها به رنگ جلد هستند و بعضی دیگر کمی روشن‌تر یا تیره‌تر به‌نظر می‌رسند. زَخ کف پا گاهی به‌دلیل فشار، داخل جلد فشرده می‌شود و بیشتر با درد خود را نشان می‌دهد. اگر زَخ در محل حساس باشد، خون بدهد، تغییر شکل پیدا کند یا دردناک شود، باید جدی گرفته شود.
چه کسانی بیشتر در معرض زَخ جلدی قرار دارند؟
زَخ در هر سن دیده می‌شود، اما در اطفال، نوجوانان، جوانان و کسانی که از حمام‌ها، حوض‌ها یا اتاق‌های تبدیلی عمومی استفاده می‌کنند، بیشتر دیده می‌شود. اشخاصی که سیستم معافیتی ضعیف‌تری دارند یا جلدشان بیشتر دچار خراش و ترک می‌شود نیز ممکن است بیشتر گرفتار شوند.
آیا هر برجستگی جلدی، زَخ است؟
نه. هر برجستگی جلدی الزاماً زَخ نیست. بعضی ضایعات دیگر جلدی می‌تواند ظاهری شبیه زَخ داشته باشد. به همین دلیل، اگر مطمئن نیستید یا ضایعه تغییر رنگ، خون‌ریزی، درد، خارش، سوزش یا رشد غیرعادی دارد، باید توسط داکتر جلدی معاینه شود. مخصوصاً اگر ضایعه در روی یا ناحیه تناسلی باشد، بهتر است درمان خودسرانه انجام نشود.
تداوی زَخ جلدی چگونه انجام می‌شود؟
تداوی زَخ جلدی بسته به نوع زَخ، محل آن، تعداد ضایعات، سن مریض و وضعیت سیستم معافیتی فرق می‌کند. داکتران جلدی معمولاً از روش‌هایی مانند سالسیلیک اسید، کرایوتراپی یا فریز کردن، و بعضی دواهای موضعی نسخه‌ای استفاده می‌کنند. در بعضی واقعات، اگر زَخ با روش‌های ساده بهتر نشود، روش‌های پیشرفته‌تر نیز در نظر گرفته می‌شود. آکادمی داکتران جلدی امریکا توضیح می‌دهد که حتی بعضی دواهای تخصصی مانند 5-FU هم در موارد خاص تجویز می‌شود.
آیا می‌شود زَخ را در خانه تداوی کرد؟
در بعضی واقعات، اگر زَخ کوچک و محدود باشد، بعضی روش‌های مراقبتی یا دواهای بدون نسخه می‌تواند کمک کند؛ اما این کار برای همه مناسب نیست. اگر زَخ در روی، ناحیه تناسلی، اطراف ناخن باشد، یا زیاد، دردناک، خون‌دهنده یا متغیر باشد، خودتداوی مناسب نیست و باید داکتر جلدی آن را ارزیابی کند.
چگونه از انتقال زَخ جلدی جلوگیری کنیم؟
برای کاهش انتقال زَخ جلدی، این نکات مهم است:
دست‌ها و پاها را پاک و خشک نگهدارید، بعد از تماس با زَخ دست‌ها را بشویید، از حوله، جوراب، کفش، ناخن‌گیر و ریزر مشترک استفاده نکنید، در محل‌های عمومی با پای برهنه راه نروید، و زَخ را دست‌کاری نکنید. این نکات کمک می‌کند ویروس کمتر به دیگران یا به بخش‌های دیگر جلد انتقال پیدا کند.
چه وقت باید برای زَخ جلدی به داکتر مراجعه کرد؟
بهتر است در این حالت‌ها به داکتر جلدی مراجعه کنید:
- اگر زَخ زیاد، دردناک یا بسیار بزرگ باشد
- اگر خون بدهد یا شکل آن تغییر کند
- اگر دوباره و دوباره برگردد
- اگر در روی یا ناحیه تناسلی پیدا شود
- اگر مطمئن نباشید که واقعاً زَخ است
این علایم از مهم‌ترین نشانه‌هایی است که بر اساس منابع معتبر نیاز به ارزیابی طبی دارد.
جمع‌بندی
زَخ جلدی یک ضایعه خوش‌خیم اما قابل انتقال است که در اثر بعضی نوع‌های ویروس HPV به‌وجود می‌آید. هرچند بعضی زَخ‌ها خودبه‌خود از بین می‌رود، اما در بسیاری واقعات به‌دلیل درد، تکثیر، محل ضایعه یا نگرانی ظاهری، تشخیص دقیق و تداوی درست اهمیت پیدا می‌کند. اگر زَخ شما دوام کرده، زیاد شده یا در محل حساس پیدا شده است، مراجعه به داکتر جلدی بهترین راه برای انتخاب تداوی مؤثر و مصون است.
پرسش‌های متداول
آیا زَخ جلدی خطرناک است؟
معمولاً زَخ جلدی خوش‌خیم و غیرسرطانی است، اما چون قابل انتقال است و گاهی درد، خون‌ریزی یا تکثیر پیدا می‌کند، باید در بعضی موارد جدی گرفته شود.
آیا زَخ جلدی خودش خوب می‌شود؟
بله، بعضی زَخ‌ها خودبه‌خود خوب می‌شود، اما این روند ممکن است ماه‌ها یا سال‌ها وقت بگیرد.
آیا فریز کردن زَخ مؤثر است؟
کرایوتراپی یا فریز کردن یکی از روش‌های رایج تداوی زَخ جلدی است و داکتر جلدی بسته به نوع و محل زَخ، ممکن است آن را پیشنهاد کند.
برای مشوره با ما در تماس شوید
برای هماهنگی نوبت معاینه یا دریافت معلومات خدمات، با پذیرش شفاخانه تماس بگیرید.
این مطلب برای معلومات عمومی است و جایگزین معاینه و مشورهٔ داکتر نیست.