د پوستکي ناروغیو ډولونه

عام او مهمې ناروغۍ چې په افغانستان او سیمه کې زیاتې لیدل کېږي

د پوستکي ناروغۍ په نړۍ کې تر ۳۰۰۰ زیات ډولونه لري، خو ډېری یې عام او شایع دي چې خلک په ورځني ژوند کې ورسره مخ کېږي. دا ناروغۍ کېدای شي د التهابي، میکروبی، اتومیمون، ذاتي، حساسیتي یا محیطي لاملونو له امله رامنځته شي.

لاندې د هغو مهمو او عامو ناروغیو منظم لیست وړاندې کېږي چې په افغانستان، پاکستان او شاوخوا سیمو کې ډېرې لیدل کېږي:

۱. د مخ ځوانکې (ځواني دنه) – Acne Vulgaris

• لامل: هورموني بدلون، د پوستکي زیات غوړ تولید، بند شوي سوری
• نښې: تور سر، سپین سر، چرکي دانې، داغونه
• زیاتره عمر: ځوانان، خو لویان هم متاثره کېدای شي

۲. اکزیما – Atopic Dermatitis

• لامل: حساسیت، جینیټیک تمایل، وچ اقلیم
• نښې: وچ پوستکی، شدید خارښت، سوروالی، پوسته کېدل
• زیاتره: ماشومان او د حساس پوستکي لرونکي کسان

۳. پسوریازیس – Psoriasis

• لامل: اتومیمون اختلال
• نښې: سورې تختې د سپینو یا نقره‌يي پوټکو سره
• طبیعت: مزمن او تکراري

۴. لمړۍ (ټپی) – Urticaria (Hives)

• لامل: الرجی، خواړه، دوا، فشار
• نښې: ناڅاپي سوروالی ،پړسوب او خارښ لرونکې بخار 
• ځانګړنه: ژر مينځ ته راځي او ژر له منځه ځي

۵. د پوستکي قارچي سپومې عفونتونه – Fungal Infections

مهم ډولونه:

• د پښو قارچ (Athlete’s Foot)
• د ځان حلقوي قارچ (Tinea Corporis)
• د سر قارچ (Tinea Capitis)
• نښې: حلقه په ډول سور لکه، خارښت، پوسته کېدل
• زیاتره په: ګرم او مرطوب چاپېریال کې

۶. برگۍ یا سپوږمکۍ ویټیلیګو – Vitiligo

• لامل: اتومیمون
• نښې: سپینې لکې چې د پوستکي رنګ له منځه وړي
• طبیعت: مزمن، غیر ساري

۷. روزاسه – Rosacea

• نښې: د مخ دوامدار سوروالی او سوزښت، کوچني رګونه، دمخ بخار  ته ورته دانې
• پارونکي عوامل: لمر، تودوخه، مساله دار خواړه

۸. د پوستکي سرطان – Skin Cancer

مهم ډولونه:

• Basal Cell Carcinoma
• Squamous Cell Carcinoma
• Melanoma

• لامل: زیات UV وړانګې
• خطر: جدي، خو د وختي تشخیص سره د کنترول وړ

۹. د شونډو وتلو – Herpes Simplex

• لامل: HSV-1 ویروس
• نښې: اوبه لرونکي کوچني دانې پر شونډو یا شاوخوا

۱۰. شنګلز (زونا) – Herpes Zoster

• لامل: د کوڅک یا چرګولي چيچک ویروس بیا فعالېدل
• نښې: دردناکه دانې په یوې خوا بدن

نور عامې ستونزې

ګال (Scabies)

• شدید خارښت، په شپه کې زیات
• ساري ناروغي

ایمپټیګو (Impetigo)

• باکتریايي عفونت
• ژېړ چرکي دانې، زیاتره په ماشومانو کې

د پوستکي وچوالی (Xerosis)

• د اقلیم او کم رطوبت له امله
• خارښت او چاک کېدل

آلوپیشیا آریاټا – Alopecia Areata

• د ویښتو په ګردي برخو کې لوېدنه
• اتومیمون لامل

کله د پوستکي متخصص ډاکټر ته مراجعه ضروري ده؟

• که ناروغي ژر خپرېږي
• که درد، تبه یا چرک موجود وي
• که داغ پاتې کېږي
• که مزمن او تکراري حالت وي

وختي تشخیص او مناسب تداوي د اوږدمهاله عوارضو مخنیوی کوي.